خانکشی نوعی عملیات براده برداری است که بهوسیله ابزارهای خانکشی انجام میشود. در این مقاله قصد داریم شما را با عملیات خانکشی در فرایند ماشینکاری و نیز ابزارهای خانکشی آشنا کنیم.
خانکشی
خانکشی یک نوع عملیات ماشینکاری و نیز یک فرایند براده برداری تولیدی است. عملیات خانکشی در ساخت سطوح تخت، فرم دار، شیاردار، هزار خاری، چرخدندهها و سوراخهای به شکل مربع مستطیل و اشکال هندسی در داخل و خارج قطعه کار کاربرد دارد.
اگر بعد از عملیات تراشکاری و فرزکاری نیاز به عملیات خانکشی باشد، قطعه کار را بر روی ابزار خانکشی نصب میکنیم. سپس بهوسیله ابزارهای خانکشی یعنی تیغهها و سوزنهای خانکشی در داخل و خارج قطعه کار عملیات خانکشی انجام میدهیم. ابزارهای خانکشی که دارای دندانههای برنده و در اندازههای مختلف و در حال افزایش هستند، به کمک ابزار تراش و در یک مسیر مستقیم از روی قطعه کار عبور میکنند و قطعه کار را به شکل موردنظر ما درمیآورند.
طریقه براده برداری طی عملیات خانکشی تا حدودی به نحوه کار صفحهتراش نیز شباهت دارد. در واقع عملیات خانکشی دو فرایند پرداختکاری و خشن کاری بهصورت همزمان انجام میشوند. طی عملیات خانکشی ابزار کار جهت براده برداري در طول قطعه كار كشيده يا فشار داده میشود و در بعضي موارد ابزار کار ثابت بوده و قطعه كار از روي ابزار كشيده يا فشار داده میشود.
البته باید بدانید که عملیات خانکشی به دو شکل افقی و عمودی صورت میگیرد. اگر عملیات خانکشی بهصورت افقی انجام بگیرد، نیرو لازم جهت عملیات خانکشی بر سر میله خانکشی وارد شده و میله تحت کشش قرار میگیرد؛ ولی اگر این عملیات بهصورت عمودی انجام شود، نیرو به انتهای میله خانکشی وارد شده و میله تحتفشار قرار میگیرد.
مزایای عملیات خانکشی
- عملیات خانکشی برای ساخت و تولید قطعه کار با نرخ تولیدی بالا بسیار مناسب است. زیرا سرعت ساخت و فرم دهی قطعه کار با عملیات خانکشی نسبت به سایر عملیات برشی بسیار بالاتر است و هزینه تولید هر قطعه کار با این عملیات در مقایسه با سایر عملیات برشی پایینتر است؛ بنابراین این فرایند برای تولیدات انبوه انتخاب بسیار خوبی است.
- عملیات خانکشی را میتوان جایگزین بسیاری از عملیات مختلف ماشینکاری کرد. یعنی بهجای این که قطعه مار تحت چندین نوع عملیات مختلف توسط چندین دستگاه متفاوت قرار بگیرد با یکبار عملیات خانکشی میتوانیم آن را به فرم مد نظرمان تبدیل کنیم.
- با افزایش دقت دستگاه و ابزارهای خانکشی میتوان قطعات کار با تلرانس بسته ایجاد کرد.
- با عملیات خانکشی بدون این که نیاز به سایر فرایندهای ماشینکاری باشد میتوان انواع مختلفی از قطعات کار را در ابعاد و اشکال مختلف تولید کرد.
- سطوح قطعات کاری که طی عملیات خانکشی تولید میشوند در مقایسه با سطوح قطعات کاری که با دیگر فرایندهای ماشینکاری تولید میشوند، پرداختهتر هستند.
- دمای قطعه کار نسبتاً ثابت است، بنابراین از خطای ناشی از تنش حرارتی جلوگیری میشود.
- از فرایند خانکشی میتوان هم برای عملیات براده برداری داخلی و هم خارجی استفاده کرد.
- عملیات خانکشی ساده است و نیازی به نیروی ماهر ندارد.
مضرات عملیات خانکشی
- هزینه اولیه خانکشی سفارشی در مقایسه با سایر عملیات ماشینکاری بالاتر است.
- قطعه کاری که عملیات خانکشی بر روی آن انجام میشود نباید مانعی بر روی مسیر حرکت دستگاه و ابزارهای خانکشی داشته باشد.
- عملیات خانکشی فقط برای کارهای کم تراشه یا برشهای سبک مفید است. برای کارهای سنگین قابلاستفاده نیست.
- عملیات خانکشی برای کارهای ظریف و بسیار سبک کاربرد ندارد.
- یک عملیات خانکشی فقط برای یک روش تولید قطعه کار استفاده است. برای هر زمان که هندسه شغل تغییر کند، عملیات خانکشی جداگانه لازم است.
- فقط برای تولید انبوه اقتصادی است.
آشنایی با ابزارهای خانکشی
ابزارهای خانکشی ابزارهای برشی هستند که برای بریدن یکشکل خاص یا حذف یک ناحیه خاص از قطعه کار، و نیز ایجاد سوراخ استفاده میشود. از ابزارهای خانکشی معمولاً در ماشین تراش استفاده میشود یا به ماشینی متصل میشود که با فشار هیدرولیک کار میکند. سپس سوهانهای خانکشی به قطعه کار فشار داده یا بر روی آن کشیده میشوند و با هر بار عبور مواد را جدا میکنند تا ویژگیها و اشکال خاصی ایجاد شود.
جنس ابزارهای خانکشی
انواع ابزارهای خانکشی متنوع هستند. جنس ابزارها غالباً فولاد تند است که با روکش تیتانیوم نیترید یا تیتانیوم کاربید پوشانده شده است که این روکش به افزایش عمر ابزارهای خانکشی کمک شایانی میکنند. بدنه اکثر ابزارهای خانکشی را از فولاد آلیاژی میسازند.
انواع ابزارهای خانکشی
ابزارهای خانکشی ابزارهایی هستند که از مجموعهای از دندانههای برنده که بهتدریج اندازه آنها بزرگتر میشوند ساخته شدهاند. اندازه دندانههای ابزار خانکشی تا زمانی که برابر با ابعاد نهایی قطعه کار شوند، بزرگتر میشوند. معمولترين اشکال ابزارهاي خانکشی عبارتاند از:
- گرد
- چهارگوش
- جا خارزنی تك خاري
- جا خارزنی دوخاري
- هزار خاري
- مارپيچ